Pleasen, geen grenzen en jezelf vergeten: herken je dit?

Pleasen en moeite hebben met grenzen stellen worden vaak onderschat. Alsof het gewoon gaat over “te lief zijn” of “leren nee zeggen”. Maar meestal zit er meer onder. In deze blog neem ik je mee in de samenhang tussen pleasen, grenzen en eigenwaarde.

Je voelt dat iets eigenlijk te veel is, maar je zegt toch ja.

Je past je aan. Je houdt rekening met de ander.

Je probeert het goed te doen voor iedereen.

Van buitenaf lijkt dat vriendelijk, zorgzaam of behulpzaam. Maar vanbinnen kost het vaak veel. Want hoe vaker je jezelf op de achtergrond zet, hoe verder je verwijderd raakt van wat jij nodig hebt.

Herkenbaar?

Wanneer vriendelijkheid stilaan pleasen wordt

Vriendelijk zijn is iets moois. Zorg dragen voor anderen ook. Maar er is een verschil tussen iets doen omdat je het wil en iets doen omdat je het moeilijk vindt om het niet te doen.

Dat verschil voel je vaak in jezelf. Bijvoorbeeld wanneer je:

• ja zegt terwijl je eigenlijk nee voelt

• iets doet uit schuldgevoel

• jezelf aanpast om spanning te vermijden

• rekening houdt met iedereen, behalve met jezelf

Dan gaat het niet meer alleen over vriendelijkheid. Dan ben je jezelf aan het verlaten om de verbinding met de ander te behouden.

En precies daar begint pleasegedrag vaak.

Waarom grenzen stellen zo moeilijk kan zijn

Veel mensen denken dat grenzen stellen vooral een kwestie is van duidelijker communiceren. Gewoon zeggen wat je wil. Nee zeggen. Consequent zijn.

Maar voor wie hiermee worstelt, ligt het vaak dieper. Want een grens stellen raakt zelden alleen aan gedrag. Het raakt aan wat je vreest dat er zal gebeuren als je die grens uitspreekt.

Bijvoorbeeld:

• dat je iemand teleurstelt

• dat iemand je egoïstisch vindt

• dat er afstand ontstaat

• dat je te veel bent

• dat je niet meer graag gezien wordt

En dus wordt het veiliger om jezelf aan te passen dan om trouw te blijven aan wat jij voelt. Omdat iets in jou geleerd heeft dat aanpassen helpt om verbonden te blijven.

Wat er vaak onder pleasegedrag zit

Pleasegedrag ontstaat zelden zomaar. Vaak is het een oud patroon dat ooit zinvol was.

Misschien heb je geleerd dat harmonie belangrijker was dan eerlijkheid, of dat zorgen voor anderen waardering opleverde, of dat jezelf aanpassen spanningen verminderde of dat sterk zijn belangrijker was dan voelen wat jij nodig had, enz.

Dat soort patronen zijn niet “fout”. Ze hebben je waarschijnlijk ook iets gebracht. Misschien zelfs veel. Maar wat ooit helpend was, kan zwaar beginnen wegen. Zeker wanneer je merkt dat:

• je moeilijk tot rust komt

• je steeds over je grens gaat

• je frustratie opbouwt

• je leegloopt in relaties of werk

• je jezelf onderweg kwijtraakt

Dan is de vraag niet alleen: waarom doe ik dit? Maar ook: dient dit me vandaag nog?

De link met eigenwaarde

Dit is voor mij een belangrijke laag. Want pleasen en geen grenzen kunnen stellen gaan vaak niet alleen over de ander. Ze zeggen ook iets over de relatie met jezelf.

Als je diep vanbinnen twijfelt aan je eigen waarde, wordt het moeilijker om ruimte in te nemen.

Dan ga je sneller:

• jezelf aanpassen

• je mening inslikken

• bevestiging zoeken

• je behoeften relativeren

• denken dat de ander belangrijker is dan jij

Niet altijd zichtbaar. Wel voelbaar.

Jezelf vergeten gebeurt zelden in één grote beweging. Het gebeurt in kleine momenten:

• wanneer je over je grens gaat

• wanneer je jezelf wegcijfert

• wanneer je je schuldig voelt om voor jezelf te kiezen

En hoe vaker dat gebeurt, hoe minder stevig je nog voelt wat van jou is.

Daarom raakt grenzen stellen rechtstreeks aan eigenwaarde.

Vind jij jezelf belangrijk genoeg om te luisteren naar je eigen nee?

De gevolgen van jezelf te lang op de tweede plaats zetten

Veel mensen blijven lang functioneren in pleasegedrag. Ze zijn verantwoordelijk, betrokken, aanwezig voor anderen. Maar ondertussen betalen ze vaak een prijs die niet altijd zichtbaar is.

Die prijs kan zich tonen in:

• vermoeidheid

• innerlijke onrust

• frustratie die zich opstapelt

• moeite met keuzes maken

• spanning in relaties

• het gevoel dat je jezelf kwijt bent

• een laag zelfbeeld of weinig zelfvertrouwen

Van buitenaf lijkt alles misschien nog te lopen. Maar vanbinnen raakt het uitgeput.

En vaak komt dan de verwarring: Waarom voel ik me zo leeg, terwijl ik zoveel geef?

Omdat geven zonder afstemming op jezelf geen verbinding meer is, maar uitputting.

Grenzen stellen begint niet bij nee zeggen

Dat klinkt misschien verrassend, maar echte verandering begint voor mij niet bij de woorden “nee” of “stop”.

Ze begint bij vertragen. Bij stilstaan. Bij voelen wat er in jou gebeurt. Bij opmerken waar je automatisch over jezelf heen gaat.

Grenzen stellen begint met vragen als:

• Wat voel ik hier eigenlijk?

• Wat wil ik echt?

• Waar zeg ik ja op terwijl iets in mij nee voelt?

• Wat maakt het zo moeilijk om mezelf hierin ernstig te nemen?

Pas wanneer je opnieuw contact maakt met jezelf, kan een grens ook echt vanbinnen komen. Anders blijft het vaak iets wat je probeert te doen, maar wat niet echt verankerd voelt.

Wat kan helpen om dit patroon te doorbreken?

Je hoeft dit niet in één keer anders te doen. Juist niet.

Verandering begint vaak in kleine, eerlijke momenten.

1. Merk op waar je automatisch ja zegt

Niet om jezelf te veroordelen, maar om bewust te worden.

2. Oefen met vertragen voor je antwoord geeft

Je hoeft niet altijd meteen te reageren. Een grens heeft soms eerst tijd nodig om voelbaar te worden.

3. Stel jezelf de vraag: wil ik dit echt?

Of doe ik dit uit gewoonte, schuldgevoel of angst?

4. Neem je eigen signalen serieus

Vermoeidheid, spanning, irritatie of onrust zijn vaak geen details. Ze vertellen iets.

5. Begin klein

Een grens hoeft niet groot of hard te zijn. Ook een zachte, duidelijke grens is een grens.

6. Onderzoek wat je gelooft over jezelf

Wat maakt dat de ander voorrang krijgt? Wat maakt dat jouw behoefte minder belangrijk voelt?

Daar zit vaak de echte ingang tot verandering.

Mijn persoonlijke noot

Ook ik heb lang geleefd vanuit aanpassen, doorgaan en sterk zijn.

Van buitenaf leek dat misschien krachtig. Maar vanbinnen kostte het veel.

Ik heb zelf moeten leren dat zorgen voor anderen niet hetzelfde is als jezelf vergeten. Dat verbinding niet vraagt dat je jezelf opzijzet. En dat grenzen niet betekenen dat je hard wordt, maar dat je jezelf mee begint te nemen.

Dat proces was niet iets van één inzicht of één beslissing. Het was laag per laag. Leren voelen. Leren luisteren. Leren zachter kijken naar mezelf.

En precies daarom raakt dit thema me zo. Omdat ik weet hoe subtiel het werkt en hoeveel ruimte er kan ontstaan wanneer je dit patroon begint te herkennen.

Tot slot

Pleasen, geen grenzen stellen en jezelf vergeten lijken misschien drie aparte dingen. Maar vaak horen ze bij elkaar.

Ze vertellen iets over hoe je geleerd hebt om verbonden te blijven. En ook over hoe moeilijk het soms is om jezelf daarin niet kwijt te raken.

Het goede nieuws is: wat je ooit geleerd hebt, hoeft niet te blijven bepalen hoe je vandaag leeft.

Je mag stap voor stap terugkeren naar jezelf. Niet door harder te worden. Wel door eerlijker te worden.

Door te voelen wat van jou is. Door jezelf niet langer op de tweede plaats te zetten. En door te ontdekken dat echte verbinding niet vraagt dat jij verdwijnt.

Herken je jezelf hierin en wil je graag hier dieper naar kijken in coaching? Dan ben je welkom.