Perfectionisme in leiderschap: wanneer kwaliteit omslaat in druk
- ariadnewils
- 6 dagen geleden
- 5 minuten om te lezen
Werken onder een perfectionistische leidinggevende kan best pittig zijn. Want aan de ene kant staat kwaliteit centraal. Maar aan de andere kant voel je de druk. In deze blog neem ik je mee in wat er speelt wanneer ongezond perfectionisme doorslaat en wat dat doet met jou als professional.
Misschien herken je het wel: Je doet je werk goed. Je bent betrokken. Je probeert het zo goed mogelijk te doen. En toch voelt het alsof het nooit helemaal voldoende is. Er wordt nog iets aangepast. Nog iets bijgestuurd. Nog een detail dat beter kan.
Een mogelijke oorzaak is omdat de persoon boven jou de lat op een plek heeft gelegd waar niemand comfortabel bij kan. Je leidinggevende heeft hoge standaarden, wil controle houden over elk detail, geeft zelden echte erkenning en reageert op fouten met zichtbare spanning of stille afkeuring.
Misschien herken je het gevoel dat je constant op je tenen loopt. Dat je je werk dubbel nakijkt, uit schrik om iets over het hoofd te zien. Dat vergaderingen je meer energie kosten dan ze zouden mogen.
Wat je ervaart, is niet alleen vermoeidheid. Het is de impact van ongezond perfectionisme in leiderschap. En die impact is groter dan de meeste mensen denken.
Wat is ongezond perfectionisme bij een leidinggevende?
Perfectionisme is niet per definitie slecht. Een leidinggevende die kwaliteit hoog in het vaandel draagt, die zorgvuldig is en betrokken, kan een heel positieve kracht zijn voor een team.
Maar er is een grens. En die grens ligt op het punt waarop de behoefte aan perfectie begint te sturen vanuit angst, controle of onzekerheid, in plaats van vanuit vertrouwen en visie.
Een leidinggevende met ongezond perfectionisme herkent zichzelf vaak niet in dat beeld. Hij of zij gelooft oprecht dat de hoge standaarden noodzakelijk zijn. Dat de betrokkenheid een teken van zorg is. Dat het corrigeren van andermans werk hoort bij goed leiderschap.
Maar voor de mensen in het team voelt het anders.
Hoe het eruitziet in de praktijk
Ongezond perfectionisme bij een leidinggevende heeft veel gezichten.
Het kan gaan om een manager die elk stuk werk nakijkt en herschrijft, ook al was het prima in orde.
Om iemand die moeite heeft met delegeren, omdat hij of zij het gevoel heeft dat anderen het toch niet zo goed zullen doen. Om leidinggevenden die zelden of nooit complimenten geven, maar wel meteen reageren wanneer er iets niet klopt.
Het kan ook stiller zijn. Een leidinggevende die weinig zegt, maar wiens stilte voelt als afkeuring. Iemand die vergaderingen voorzit waarbij de sfeer gespannen is, zonder dat er echt iets uitgesproken wordt. Een cultuur van impliciete verwachtingen, waarbij niemand precies weet waar de grens ligt, maar iedereen voelt dat die ergens bestaat.
Voor mensen die onder zo iemand werken, ontstaat er vaak een patroon van zelfcensuur, overmatig controleren van eigen werk, uitstellen uit angst om fouten te maken, en een voortdurend gevoel van niet goed genoeg zijn.
De onzichtbare druk die jij meedraagt
Wat veel mensen onderschatten, is hoe diep het gedrag van een leidinggevende kan doordringen in hoe je over jezelf begint te denken. Misschien herken je dat je:
begint te twijfelen aan jezelf
extra hard je best doet om het goed te doen
minder initiatief neemt
bang bent om fouten te maken
het gevoel hebt dat het nooit genoeg is
Of dat je:
meer gaat controleren
zelf ook perfectionistischer wordt
moeilijker tot rust komt
Je begint de lat van de ander te internaliseren. Wat begon als externe druk, wordt langzaam een interne stem die je vertelt dat je werk niet deugt, dat je het beter moet doen, dat je altijd alert moet zijn.
Soms merk je het pas wanneer je thuis bent. Wanneer je 's avonds nog met je hoofd op het werk zit, piekert over een opmerking die je niet begrijpt, of wakker ligt met het gevoel dat je iets fout hebt gedaan zonder te weten wat.
Die spanning is niet jouw zwakte. Het is een logische reactie op een omgeving die weinig ruimte laat voor menselijkheid, voor fouten, voor groei op een eigen tempo.
Waarom dit zo moeilijk bespreekbaar is
Een van de grootste uitdagingen bij ongezond perfectionisme in leiderschap is dat het zelden bij de naam wordt genoemd.
Het gedrag wordt omschreven als "hoge standaarden hebben", "betrokken zijn" of "veeleisend maar rechtvaardig". En in een cultuur die prestatie en doorzetting waardeert, voelt het al snel zwak om te zeggen: ik loop hier op mijn tandvlees.
Bovendien heeft de leidinggevende macht. Wat hij of zij verwacht, telt. En dat machtsverschil maakt het moeilijk om grenzen aan te geven, om te benoemen wat er gaande is, of om gewoon te zeggen: dit is te veel.
Veel mensen kiezen dan voor aanpassing. Ze passen hun manier van werken aan. Ze worden kleiner. Ze geven zichzelf minder ruimte. En op een punt beginnen ze het gedrag van de ander te spiegelen, als een soort overlevingsstrategie.
Mijn verhaal
Ik heb dit van dichtbij meegemaakt. Niet alleen als coach die mensen begeleidt die vastlopen in zulke omgevingen, maar ook als ondernemer die ooit zelf die leidinggevende was.
In de jaren dat mijn bedrijf groeide, had ik medewerkers onder mij. En ik weet nu, met de kennis die ik heb opgebouwd, dat mijn eigen ongezonde perfectionisme een impact had op de mensen om mij heen. Ik geloofde in hen maar omdat ik zelf zo vast zat in mijn patronen van controle, van de lat te hoog leggen, van nooit goed genoeg vinden, dat ik die druk onbewust overdroeg.
Het was mijn burn-out in 2018 die alles deed kantelen. Pas toen ik zelf de muur raakte, begon ik te begrijpen hoeveel energie ik had gestoken in het in stand houden van een manier van werken die niet houdbaar was. Voor mezelf niet, maar ook niet voor de mensen die met mij meewerkten.
Sindsdien heb ik intensief gewerkt aan mijn eigen patronen. Ik ben in therapie gegaan, liet me coachen, ging op zoek naar wat er schuilde onder mijn controledrang en mijn hoge lat. En ik herken die patronen nu ook in de mensen die ik begeleid: medewerkers die uitgeput zijn, leidinggevenden die vastlopen, mensen die ergens voelen dat het anders moet maar niet weten hoe.
Wat kun je doen als je hierin vastzit?
Er is geen makkelijk antwoord. Een omgeving met een perfectionistische leidinggevende veranderen, is niet iets dat je alleen kunt doen. Maar er zijn wel stappen die jij kunt zetten om jezelf te beschermen en opnieuw ruimte te maken voor je eigen welzijn.
De eerste stap is herkenning. Benoemen wat er gebeurt, ook al is het alleen voor jezelf. Zien dat de druk die je voelt niet voortkomt uit jouw tekortschieten, maar uit de omgeving waarin je werkt.
De tweede stap is je eigen grenzen leren voelen. Waar begint jouw energie op te raken? Welke momenten kosten je bijzonder veel? Wat vertelt je lichaam je, ook wanneer je hoofd zegt dat je gewoon moet doorgaan?
De derde stap is ondersteuning zoeken. Dat kan zijn bij een vertrouwenspersoon, een collega, of een coach. Iemand die je helpt om de patronen die je onbewust hebt overgenomen, te doorgronden en los te laten.
Conclusie
Werken onder een leidinggevende met ongezond perfectionisme laat sporen na omdat mensen nu eenmaal beïnvloed worden door de omgeving waarin ze dagelijks functioneren.
Het begint met zien wat er speelt. Met het erkennen dat jouw vermoeidheid, je twijfel, je gevoel van nooit goed genoeg zijn, niet jouw waarheid hoeft te zijn. Dat het ook anders kan.
Niet harder worden. Niet hogere muren optrekken. Maar zachter leren terugkeren naar wat jij nodig hebt, wat bij jou past en wat jou draagt.
Herken jij dit patroon?
Zit jij vast in een omgeving waar de lat voortdurend te hoog ligt? Voel je de druk van buitenaf steeds meer naar binnen sijpelen?
Of herken jij, als leidinggevende, jezelf in dat ongezonde perfectionisme?
Dan nodig ik je uit voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Geen verplichtingen, geen verwachtingen. Gewoon een gesprek om te verkennen waar je staat en wat je nodig hebt.
